Hopp til hovedinnhold

Fritak fra religion i skolen

Hva er fritaksordningen?

Fritaksordningen sier at elever skal få slippe deler av undervisningen på skolen dersom foreldrene opplever dette som utøvelse av religion.

For eksempel hvis elevene blir bedt om å bli med på en gudstjeneste i skoletid – en såkalt skolegudstjeneste – så kan du be om å få slippe dette.

Du som elev eller foresatt trenger ikke begrunne dette, og skolen har ikke mulighet til å overprøve din beslutning.

Skolen må tilby alternativ undervisning når noen har meldt fritak.

Hva sier loven?

  • § 2-3 a. Fritak frå aktivitetar m.m. i opplæringa

    Skolen skal vise respekt for elevane og foreldra sine religiøse og filosofiske overtydingar og sikre retten til likeverdig opplæring.

    Elevar skal etter skriftleg melding frå foreldra få fritak frå dei delar av undervisninga ved den enkelte skolen som dei ut frå eigen religion eller eige livssyn opplever som utøving av ein annan religion eller tilslutning til eit anna livssyn, eller som dei på same grunnlag opplever som støytande eller krenkjande. Det er ikkje nødvendig å grunngi melding om fritak etter første punktum.  

    Det kan ikkje krevjast fritak frå opplæring om kunnskapsinnhaldet i dei ulike emna i læreplanen. Dersom skolen på eit slikt grunnlag ikkje godtek ei melding om fritak, må skolen behandle saka etter reglane om enkeltvedtak i forvaltningslova.  

    Skolen skal ved melding om fritak sjå til at fritaket blir gjennomført, og leggje til rette for tilpassa opplæring innanfor læreplanen.  

    Skoleeigaren skal årleg informere elevane og foreldra til elevar under 15 år om reglane for fritak. Elevar som har fylt 15 år, gir sjølv skriftleg melding som nemnt i første ledd.

Hva kan gi fritak?

Fritak gis hvis undervisningen føles som:

Hva er det fritaksordningen ikke dekker?

Det er ikke mulig å få fritak fra kunnskapsinnholdet i læreplanen.

Skolen må gi årlig informasjon om fritaksreglene

Skolen er forpliktet til å gi årlig informasjon om fritaksreglene (jf. opplæringslova §2-3a, femte ledd).

I tillegg må skolen i god tid ha detaljerte undervisningsplaner tilgjengelige for foresatte (jf. Rundskriv F-15-07).

Hvorfor har vi en fritaksordning i Norge?

Skolen og opplæringen skal vise respekt for den enkeltes overbevisning. Men noen ganger gjør skolen feil.

Da er fritaksretten en sikkerhetsventil.

Fritaksretten gir foreldre mulighet til å unngå at deres barn deltar i bordbønn, pugging av salmer eller gudstjenester i skoletiden.